Galicia “muda de nome”: doce concellos e máis de 4.000 topónimos actualízanse desde hoxe

Os mapas de Galicia teñen nova versión: máis galegos, máis precisos e con historia

Se hoxe miras un mapa de Galicia, pode que atopes algún nome que che soe… pero non exactamente igual. Non é que te perdas: é que Galicia decidiu poñerse ao día.

Desde este sábado 11 de abril, entra en vigor a actualización do Nomenclátor de Galicia, un lavado de cara que afecta a máis de 4.000 topónimos e que modifica o nome oficial de doce concellos. Todo baixo a supervisión da Real Academia Galega e coa idea clara de recuperar a esencia: os nomes tal e como sempre foron.

Doce concellos, doce cambios (algúns máis sutís do que parece)

Aquí están os protagonistas desta pequena revolución toponímica:

A Caniza
A Ribeira de Piquín
Alfoz do Castrodouro
Cangas de Morrazo
Cerdedo Cotobade
Mondariz Balneario
O Campo Lameiro
O Castro de Caldelas
O Porto do Son
O Riós
Oza Cesuras
Pastoriza

Algúns cambios son cuestión de artigos (“O”, “A”), outros eliminan guións e outros recuperan nomes con séculos de historia ás costas.

Que cambiou realmente?

Non é só estética. Hai moito máis detrás:

Adeus aos guións: Cerdedo-Cotobade e Oza-Cesuras simplifícanse
O artigo manda: O Porto do Son, O Riós ou O Campo Lameiro recuperan o “O”
Recuperación histórica: Alfoz pasa a ser Alfoz do Castrodouro, como na Idade Media
Máis precisión xeográfica: Cangas convértese en Cangas de Morrazo
Axustes finos: Pastoriza perde o artigo

E no caso de A Caniza, recupérase a forma tradicional galega, ligada á palabra “cana”.

Un traballo de fondo: lingua, historia e sentido común

Non foi un capricho. Detrás desta actualización, como explica polo miúdo a Real Academia Galega, hai anos de traballo baseados en:

Documentación histórica
Uso oral da veciñanza
Estudos filolóxicos
Tradición escrita

A propia Xunta recoñece que a toponimia galega sufriu un “proceso de deturpación” ao longo do tempo. Agora trátase de volver ás orixes… pero con criterio.

Máis de 42.000 nomes no catálogo oficial

A actualización non só corrixe: tamén amplía.

2.531 topónimos modificados
1.655 novos nomes incorporados
42.909 rexistros totais

Un auténtico mapa vivo que medra e se axusta á realidade. Os criterios xerais que os especialistas da RAG seguen para ditaminar e, polo tanto, modificar ou manter a forma oficial dun topónimo son catro: malia que o primordial é a etimoloxía de cada unha das denominacións, téñense en conta tamén as atestacións escritas na documentación histórica, especialmente cando a etimoloxía é escura; a tradición gráfica consolidada nos últimos dous séculos, e mais o uso oral e escrito que a veciñanza e as principais institucións fan do topónimo. Procúrase ademais non realizar un novo ditame naqueles casos que presentaban dúbidas.

A revisión do Nomenclátor de Galicia -enfade a Real Academia Galega- é un traballo aberto, inacabado, pois tense constancia dun bo número de lugares das provincias de Ourense e Pontevedra que aínda non figuran no Nomenclátor e que están pendentes de estudo. En vindeiras edicións está ademais previsto facer unha revisión exhaustiva dos topónimos referidos aos barrios urbanos das cidades e vilas para valorar a súa inclusión neste documento oficial coa toponimia maior de Galicia.