Morre en Vigo Xosé Luís Méndez Ferrín, o escritor que mudou a literatura galega

O autor de ‘Con pólvora e magnolias’, expresidente da Real Academia Galega, histórico militante nacionalista, faleceu aos 88 anos

Morre Xosé Luís Méndez Ferrín, o escritor que mudou a literatura galega
Morre Xosé Luís Méndez Ferrín, o escritor que mudou a literatura galega

A.I. | vigoalminuto

Xosé Luís Méndez Ferrín foi un escritor que nunca separou a literatura das ideas. A súa obra transformou a poesía galega, a súa militancia levouno á clandestinidade e ao cárcere durante o franquismo e a súa vida quedou estreitamente vinculada a Vigo, cidade na que residiu desde 1965 e na que desenvolveu boa parte da súa carreira como profesor e intelectual.

Nado en Ourense o 7 de agosto de 1938, Ferrín converteuse nun dos autores imprescindibles da literatura galega contemporánea. Poeta, narrador, novelista e ensaísta, foi tamén un intelectual de fortes conviccións, que defendeu durante toda a súa vida o nacionalismo galego e o compromiso coa clase traballadora.

O seu nome está inevitablemente unido a Con pólvora e magnolias, publicado en 1976. Non foi un libro máis na súa bibliografía: supuxo unha ruptura na poesía galega da época. Nos seus 22 poemas conviven a rebeldía política, a conciencia social e a intimidade, nunha combinación que abriu novos camiños expresivos. A pólvora e as magnolias representan precisamente esas dúas dimensións: a loita colectiva e o mundo persoal. A obra recibiu o Premio da Crítica en 1977 e converteuse nun dos títulos fundamentais da poesía galega do século XX.

Vigo foi un escenario central da súa vida. En 1965 chegou á cidade para ocupar a cátedra de Lingua e Literatura Española no Instituto Santa Irene. Aquí asentou a súa residencia e continuou unha actividade que non se limitou ás aulas. A súa relación coa cidade estivo marcada tamén pola súa participación na vida política e cultural, nunha época na que a oposición ao franquismo tiña en Galicia algúns dos seus focos máis activos.


O compromiso que o levou ao cárcere

A súa actividade política comezara moito antes. En 1964 participou na fundación da Unión do Povo Galego (UPG), organización que combinaba nacionalismo e marxismo e que tivo un papel decisivo na configuración do nacionalismo galego contemporáneo.

A ditadura franquista perseguiuno pola súa militancia. Foi detido en varias ocasións, acusado de propaganda ilegal e condenado a dous anos de prisión en 1969. En 1972, tras as folgas de maio e setembro en Vigo, chegou a estar en busca e captura e tivo que pasar á clandestinidade. En 1980 volveu ser detido, esta vez acusado de tenza de armas, e permaneceu tres meses no cárcere de Segovia. A Audiencia Nacional acabaría absolvéndoo.

Neses anos difíciles tamén escribiu algunhas das súas obras máis significativas. Retorno a Tagen Ata, publicada en 1971, é un exemplo dunha literatura que utilizaba a ficción e os mundos imaxinarios para falar de poder, identidade e liberación.


Unha carreira recoñecida dentro e fóra de Galicia

O recoñecemento á súa obra chegou desde distintos ámbitos. A Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega propuxo o seu nome para o Premio Nobel de Literatura en varias ocasións. En 2000 ingresou na Real Academia Galega, institución que presidiu entre 2010 e 2013. A súa etapa á fronte da Academia rematou coa dimisión, en medio dunha crise interna pola contratación de familiares, acusacións que el negou.

Recibiu, entre outros galardóns, o Premio da Crítica, o Losada Diéguez, o Premio da Crítica de Galicia e o Premio Nacional da Cultura Galega na modalidade de literatura en 2008. Ese mesmo ano retirouse da docencia, aínda que non abandonou a actividade intelectual nin a colaboración xornalística. Foi tamén fundador e director da revista A Trabe de Ouro, unha das publicacións de referencia do pensamento crítico galego.

A súa produción literaria abrangue poesía, narrativa, novela, teatro e ensaio. Ademais de Con pólvora e magnolias, destacan títulos como Arraianos, Amor de Artur, Bretaña, Esmeraldina, Arnoia, Arnoia e No ventre do silencio. Unha obra extensa, traducida a diferentes linguas e que contribuíu a que a literatura galega gañase lectores máis alá do seu ámbito lingüístico.

Méndez Ferrín foi unha figura difícil de encaixar nunha única etiqueta. Escritor de enorme personalidade, profesor de varias xeracións, militante perseguido pola ditadura e defensor dunha Galicia con voz propia. Vigo foi a cidade na que viviu durante máis de seis décadas e desde a que deixou unha pegada profunda na cultura do país.

A súa morte pecha unha das traxectorias intelectuais máis singulares da Galicia contemporánea. A súa obra queda como testemuño dunha vida na que escribir e defender as propias ideas foron, case sempre, parte da mesma batalla.


OuTrAs NoVaS


Te podría interesar

Vigo al minuto
Resumen de privacidad

Esta web utiliza cookies para que podamos ofrecerte la mejor experiencia de usuario posible. La información de las cookies se almacena en tu navegador y realiza funciones tales como reconocerte cuando vuelves a nuestra web o ayudar a nuestro equipo a comprender qué secciones de la web encuentras más interesantes y útiles.