Vigo | C. Díaz
Neumáticos, cabichas, botellas, toalliñas, microplásticos, redes, sedais, cabos e mesmo madeiras tratadas con cravos e pintura. É parte do que segue aparecendo nas praias, rías e espazos naturais de Galicia e que un programa de voluntariado ambiental leva seis anos retirando do litoral.
Desde a súa posta en marcha en 2021, PLANCTON, o Plan de Conservación Territorial de Afundación, retirou xa máis de 163 toneladas de residuos dos ecosistemas costeiros e mariños de Galicia. O programa suma 80 xornadas de limpeza, nas que participaron máis de 5.400 persoas voluntarias, que acumularon unhas 20.160 horas de traballo altruísta.
A variedade do lixo recollido permite facerse unha idea das distintas presións que soporta o litoral. Xunto aos habituais envases de plástico e vidro aparecen residuos directamente relacionados coas actividades pesqueiras e marisqueiras, como redes, nasas, cabos, sedais ou cordas.
Tamén se atopan bolsas, envoltorios, vasos, tapóns, latas, bastonciños, máscaras, cepillos de dentes, xiringas, restos téxtiles, neoprenos e bolígrafos. As brigadas retiraron mesmo neumáticos e madeiras con cravos e restos de pintura.
Case 17 toneladas retiradas en 2026
A actividade mantívose durante este ano. En 2026, máis de 1.000 persoas voluntarias participaron nas intervencións de PLANCTON e retiraron case 17 toneladas de residuos.
As actuacións chegaron a espazos moi diferentes, desde praias e areais ata illas, zonas de marisqueo e enclaves de elevado valor ecolóxico.
Entre os lugares nos que se actuou figuran Ferrol, Muros, Cambados, Corrubedo, Aldán, Cortegada, Ons, os meandros do Sar e Baiona, ademais das praias de Baldaio, Area de Bon, Doniños, Cesantes, Areoso e Ventín.
O programa parte dunha realidade sinalada de maneira recorrente pola investigación científica: arredor do 80% dos residuos que aparecen nas costas e no medio mariño teñen a súa orixe en actividades realizadas en terra, mentres que aproximadamente o 20% procede directamente de actividades desenvolvidas no mar.
A proporción axuda a explicar por que unha parte fundamental da loita contra o lixo mariño pasa por actuar antes de que os residuos cheguen á costa.
Máis de 20 toneladas de plantas invasoras
PLANCTON non se limita á retirada de residuos.
O programa dedicou tamén parte dos seus esforzos ás especies vexetais invasoras, que representan unha ameaza para a biodiversidade autóctona e para a estabilidade de determinados sistemas dunares.
Nos últimos seis anos retirou 20.395 quilos de flora exótica.
A eliminación destas especies pretende evitar que despracen a vexetación propia e alteren ecosistemas especialmente fráxiles, como os sistemas dunares, que tamén desempeñan unha función natural de protección fronte á erosión.
Do lixo que se recolle ao lixo que nunca debería chegar ao mar
A estratexia inclúe tamén campañas de sensibilización destinadas a actuar sobre a orixe do problema.
Durante este verán desenvolvéronse diferentes iniciativas para modificar hábitos e explicar como residuos aparentemente cotiáns poden acabar no océano.
Unha delas é a exposición “Disfruta da praia sen deixar pegada”, instalada en Vilagarcía e O Grove en colaboración cos concellos e a Confraría do Grove. A iniciativa pretende mostrar a riqueza ecolóxica do litoral e promover formas de utilizar os areais compatibles coa súa conservación e coa actividade marisqueira.
En Ribeira desenvolveuse “Mercado sen lixo”, unha guía de boas prácticas dirixida aos mercados ambulantes para reducir os plásticos e envases e evitar que estes residuos terminen chegando ao mar.
A iniciativa conta coa colaboración do Concello, Portos de Galicia, Urbaser e Ecoembes.
En Portonovo, PLANCTON puxo en marcha “O mar comeza aquí”, unha campaña desenvolvida xunto ao Concello e Portos de Galicia que utiliza intervencións artísticas e sinalizacións nas sumidoiros para lembrar unha idea sinxela: un residuo tirado na rúa pode acabar no océano a través da rede de pluviais.
O obxectivo é desprazar a mirada sobre a contaminación mariña desde a praia ata o lugar no que comeza boa parte do problema: os espazos urbanos.
Unha rede de voluntariado ligada ao mar
A iniciativa foi construíndo durante estes seis anos unha rede na que participan non só persoas voluntarias, senón tamén colectivos directamente relacionados co litoral.
PLANCTON traballa con confrarías, mariscadoras, redeiras, profesionais do sector do mar e entidades sociais, coa intención de implicar ás persoas que desenvolven a súa actividade nos propios ecosistemas que se pretende conservar.
O programa está tamén vinculado aos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible da Axenda 2030, especialmente aos relacionados coa acción climática, a conservación dos ecosistemas mariños e a cooperación entre institucións e sociedade.
As 163 toneladas de residuos retiradas permiten poñer unha cifra ao problema. Pero tamén deixan unha conclusión menos cómoda: unha parte importante dese lixo nunca debería ter chegado ás praias nin ao mar.
Retirar neumáticos, redes, cabichas ou microplásticos limpa un ecosistema, pero non resolve a causa. A verdadeira prevención comeza moito antes, evitando que os residuos cheguen á auga.
OuTraS NoVaS
- Máis de 163 toneladas de lixo retiradas das costas galegas: neumáticos, cabichas e microplásticos entre os residuos
- Caballero insiste en que Vigo necesita una nueva presa para garantizar el suministro de agua
- San Simón Y Santo Antón, donde los criminales franquistas mataron a 517 presos, ya es ‘Lugar de Memoria Democrática’
- Qué hacer este fin de semana en Vigo: fiestas, conciertos y una veintena de planes en la ciudad y su área
- Josep Maria Pou, Paloma San Basilio y Carles Sans, se citan en Vigo para un otoño de teatro
