Vilagarcía | C. Díez
A illa de Cortegada, no interior do Parque Nacional marítimo-terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, acaba de incorporar un novo indicador para coñecer o estado de conservación dos seus ecosistemas: as avelaíñas, as bolboretas nocturnas. A Xunta iniciou este verán, por primeira vez, un programa específico de seguimento destas especies que xa permitiu identificar 127 exemplares pertencentes a máis de 40 taxóns nunha soa noite.
O proxecto ten unha dobre finalidade. Por unha banda, pretende coñecer con maior precisión a comunidade de avelaíñas que vive na illa. Por outra, busca crear unha serie temporal de datos que permita comprobar nos próximos anos como evolucionan as súas poboacións e detectar posibles cambios no medio natural.
As primeiras mostraxes realizáronse a comezos deste verán mediante dúas trampas de funil equipadas con luz led e batería autónoma. Unha delas instalouse na zona sur de Cortegada, nun piñeiral aberto, mentres que a segunda se colocou na zona central, nun bosque mixto de loureiro, carballo e piñeiro. A elección permite cubrir dous dos hábitats máis representativos da illa.
Os resultados desta primeira noite xa revelaron diferenzas entre ambos os espazos. Na trampa situada ao sur contabilizáronse 57 exemplares de 30 taxóns, mentres que na zona central apareceron 70 exemplares de 26 taxóns. Só 11 taxóns estiveron presentes nas dúas localizacións, un nivel de coincidencia reducido que apunta ás diferenzas existentes entre os hábitats.
Trampas que funcionan durante toda a noite
O sistema de seguimento baséase en trampas que se colocan ao solpor e se abren ao amencer. A luz atrae as avelaíñas durante a noite e permite realizar o reconto sen sacrificar ningún exemplar.
As condicións para realizar cada mostraxe son esixentes. A temperatura mínima debe ser de 12 graos, debe haber pouco ou ningún vento e non pode chover durante a noite. En cada visita tamén se rexistran a temperatura, a velocidade do vento, a porcentaxe de nubosidade e a fase lunar, variables que poden influír na actividade destes insectos.
As mostraxes repetiranse cunha periodicidade de entre 15 e 30 días, desde marzo ata novembro, co obxectivo de acumular datos suficientes para analizar a evolución das poboacións ao longo do tempo.
Todos os exemplares son identificados e devoltos ao medio. Os datos obtidos incorporaranse á eBMS, a base de datos europea de lepidópteros, o que permitirá comparar a información de Cortegada con rexistros doutras zonas.
Unha década seguindo as bolboretas diúrnas
A iniciativa dá continuidade a outro programa de seguimento que xa leva unha década activo na illa. Cortegada participa desde xullo de 2015 no Butterfly Monitoring Scheme (BMS), centrado nas bolboretas diúrnas.
Durante estes dez anos contabilizáronse preto de 2.665 exemplares e 31 especies diferentes, o que permitiu elevar a 35 especies a lista de bolboretas diúrnas coñecidas na illa.
As avelaíñas, pola contra, apenas estaban representadas nos rexistros científicos de Cortegada. Ata agora só se anotaran algúns exemplares observados de maneira ocasional durante os censos de bolboretas diúrnas.
A súa incorporación ao programa permitirá ampliar considerablemente o coñecemento sobre os lepidópteros da illa. As avelaíñas constitúen, ademais, un dos grandes grupos de polinizadores nocturnos e superan amplamente en número ás bolboretas diúrnas.
Un termómetro do estado do ecosistema
O interese do programa vai máis alá de elaborar un inventario de especies. As bolboretas e as avelaíñas son consideradas bos indicadores ambientais pola súa elevada diversidade e pola súa dependencia de determinadas condicións ecolóxicas.
Os cambios na súa presenza e abundancia poden revelar alteracións no ecosistema que ás veces resultan máis difíciles de detectar por outros medios. O seu ciclo vital —que inclúe as fases de ovo, eiruga, crisálida e adulto— está estreitamente condicionado pola meteoroloxía e pola dispoñibilidade das plantas das que se alimentan.
Por iso, unha variación sostida no número ou na diversidade destas especies pode ofrecer información sobre cambios na temperatura, na vexetación ou noutras condicións ambientais da illa.
O novo programa permitirá así dispoñer dunha fotografía cada vez máis precisa da biodiversidade nocturna de Cortegada e, sobre todo, comprobar se esa fotografía cambia co paso dos anos.
A Xunta considera que este tipo de seguimentos son especialmente relevantes nun momento no que numerosas especies de lepidópteros atravesan dificultades de conservación. En Cortegada, o obxectivo será agora manter o seguimento durante os próximos anos para transformar estes primeiros 127 rexistros nunha serie de datos capaz de contar como evoluciona a vida nocturna da illa.
OuTraS NoVaS
- A vida nocturna de Cortegada sae á luz: 127 avelaíñas de máis de 40 taxóns nunha noite
- Música, fiestas y gastronomía: así llega el fin de semana a Vigo y las Rías Baixas
- Miles de familias pendientes de las ayudas de comedor, a menos de un mes del inicio de las clases
- Caballero pedirá a Turespaña apoyo promocional a vuelos internacionales desde Peinador… cuando ya estén funcionando
- El Concello gastará 200.000 euros en una estatua de Iago Aspas frente a Balaídos
